Hangi gıdalar helaldir?

Bir gıdanın helal (izin verilen) veya haram (yasak) olarak sınıflandırılması, birçok faktörün bir araya gelmesiyle gerçekleşir (ayrıca bkz:Helal ne demektir?). Bu sınıflandırmanın temel kaynakları Kuran ve Hz. Muhammed'in sünnetidir. Ayrıca coğrafi koşullar ve şartlar da rol oynar. Sonuç olarak, gıda üretimi o kadar yüksek düzeyde uzmanlık gerektiren bir alandır ki, çeşitli bilim dallarına (örneğin gıda kimyası veya teknolojisi) ayrılmıştır. Süreçler ve kullanılan malzemeler o kadar hızlı değişmektedir ki, ürün kategorileri hakkında genel geçer ifadeler kullanılamaz. Daha çok, tek tek bileşenler ve üretim süreçleri incelenir, İslam hukukçuları tarafından analiz edilir ve ardından helal veya helal olmayan olarak sınıflandırılır.

Sertifikasyon kurumları tarafından helal sınıflandırması

Sınıflandırma artık tek tek akademisyenler tarafından yapılmamaktadır. Bu tür görevler için, taleplere, hukuk okuluna ve dünyadaki bölgeye bağlı olarak, gıda üreticileri ve restoranlar vb. adına bir ürününhelal sertifikasını veren çeşitli sertifikasyon kurumları kurulmuştur. İlgili kurumdan sertifika almak isteyen kuruluş veya şirket, tüm kriter ve koşulları yerine getirmelidir. Avrupa'da ve özellikle Almanya'da tanınan bir kurum, Hamburg'daki Avrupa Helal Sertifikasyon Kurumu (EHZ) 'dur. 

Helal sertifikası için kriterler

EHZ,helal sertifikası için gerekli kriterlerin kolayca anlaşılabilir bir özetini [1] sunmaktadır. Sertifikasyon kurumları Kuran'ı, Peygamber Muhammed'in (s) sünnetini ve çeşitli alimlerin hukuki görüşlerini inceler ve ürünleri, gıdaları ve özellikle üretim süreçlerini önceden belirlenen standartlara göre kontrol eder. Bunlar, aşağıda konuya giriş olarak değerlendirilmeli ve anlamı doğrultusunda aktarılmalıdır. Helal gıdalar buna göre

Helal hammaddelerden üretilmiş

•  İslam kurallarına uygun şekilde kesilmiş, izin verilen hayvanlardan elde edilmiş olmalıdır.
•  "saf" olarak üretilmelidir. Yani, örneğin kan, dışkı vb. içermemelidir.
• alkol içermeyen şekilde üretilir.

İşleme sırasında da alkol kullanılamaz; bu bağlamda alkolden etanol kastedilmektedir. Mecazi anlamda, tüm sarhoş edici maddeler yasaktır (haram). Ayrıca, deniz hayvanları prensip olarak izinlidir. Soğukkanlı hayvanlar oldukları için kesilmelerine gerek yoktur.

Bu kriterler aşağıda daha ayrıntılı olarak açıklanabilir. Et kategorisi bu konunun geniş ve kısmen karmaşık bir alanını oluşturduğundan, öncelikle ürünler ve gıdalara odaklanılacaktır. Helal kesim ve gıda üretim sürecindeki kriterler (anahtar kelime: çapraz bulaşma) gibi konular ayrı makalelerde ele alınacaktır.

Gıda üretiminde kullanılan helal hammaddelerşunlardır:

• fermantasyon geçirmemiş bitkisel hammaddeler (örneğin, fermente edilmemiş meyve suları)
• İzin verilen ve helal kesimden elde edilen hayvansal hammaddeler (örneğin,helal kesimdenelde edilen sığırjelatini). 

Haram hammaddelerşunlardır

• kan
• domuz eti
• Ölü hayvanların eti
• Pençeleri olan yırtıcı hayvanların eti ve pençeleri olan yırtıcı kuşların eti
• Alkol, şekli ve konsantrasyonu ne olursa olsun, bir zevk maddesi olarak

Bu somut olarak ne anlama geliyor?

Bahsedilen kriterlerin hepsi biraz soyut görünüyor. Daha iyi anlaşılması için iki somut örnek ele alınacaktır.

Bazı gıda üreticileri, örneğinmeyve jöleleriiçindomuz jelatininden sığır jelatininegeçmiştir.Sığır eti ve diğer ürünlerin tüketimi temel olarak caizdir (helal). Ancak hayvan İslami kurallara göre kesilmemişse, ondan elde edilen jelatin de tüketilemez. Benzer bir zorluk dana peynir mayasında da ortaya çıkar. Rennin, kesilen bir buzağının midesi içinden elde edilen ve peynir yapımında gerekli olan çeşitli enzimlerin bir karışımıdır.² Rennin kullanılan bir ürünün helal olarak sınıflandırılması için, ilgili buzağı helal kurallarına uygun olarak kesilmiş olmalıdır. Aksi takdirde, birçok alimin görüşüne göre, ürünün tamamı (örneğin peynir) helal olarak kabul edilemez.Şekerlemelerdesıklıkla bulunan diğer bileşenler, yemeklik yağ asitlerinin mono- ve digliseridleri. Temel olarak gliseridler, gliserin (alkol içermeyen bir madde) ve asitlerin birleşiminden oluşur. Bu durumda dikkat, yemeklik yağ asitlerine yönelmelidir. AB direktiflerine göre, bunların kaynağı açıkça belirtilmemelidir. Bitkisel veya hayvansal kaynaklı olabilirler. Bu isim tarihsel olarak yerleşmiş olsa da, günümüzde artık modern üretim süreçlerine açıkça uymamaktadır. Aslında, adı geçen asitler hayvansal yağlardan elde edilebilir. Ancak günümüz standartlarına göre, bunlar genellikle soya (bitkisel kaynaklı) veya sütten (hayvansal kaynaklı) elde edilmektedir. Süt, İslam standartlarına göre "saf" kabul edilmektedir.

Daha önce de belirtildiği gibi, gıda üretiminde çok ince nüanslar vardır ve bunlar, farklı bölgesel koşullar ve diğer durumlar nedeniyle, sertifikalandırıcılar ve akademisyenler tarafından değerlendirildiğinde, yemek kurallarında minimum düzeyde farklılıklara yol açabilir. Açıklama amacıyla basit örnekler seçilmiştir. Karmaşık üretim süreçlerine aktarım, çok daha karmaşık ve derinlemesine değerlendirmeler gerektirir. 

"Et" konusu daha önce birkaç kez ele alındığı için, bir sonraki makalede İslam'da hayvanların doğru kesim şekli ve modern teknolojilerin getirdiği değişiklikler hakkında bilgi edinebilirsiniz: Makale:Helal et. İslam'da hayvanlar nasıl kesilir?