Giriş YapHangi tatlılar helal? Anlaşılır bir açıklama
Almanya'da bir Müslüman olarak, tatlıların helal yani İslami kurallara uygun olup olmadığı konusunda sıkça zorluk yaşanır. Bu makalede, tatlılarda Müslümanlar için yasak (haram) olan gıda katkı maddeleri anlaşılır şekilde açıklanmaktadır. Böylece ebeveynler, örneğin bir doğum günü partisi düzenlemek için, Müslüman çocukların hangi tatlıları yiyebileceğini öğrenebilirler.
Temelde İslam’da açıkça yasaklanmamış (haram olmayan) her şeyin izinli (helal) olduğu söylenebilir. Tatlılarda hangi içerikler açıkça yasaktır ve Müslümanlar tarafından tüketilmemelidir? İşte bir liste:
- Domuz jelatini
- Karmin (E120)
- Shellak (E904)
- Sistein (E920/921)
- Etanol alkol
- Çapraz bulaşma
Domuz Jelatini – Tatlılarda Bağlayıcı Madde
Jelatin, tatlıların jel kıvamını alması ve belirli bir dokuya ulaşması için bağlayıcı madde olarak kullanılır. Jelatin, hayvanların kemik, deri, tendon, kıkırdak ve bağ dokularının kaynatılmasıyla elde edilir. Avrupa’da kullanılan gıda jelatinlerinin %80’i domuzdan gelir ve böylece tatlılara karışır. Bu durum Müslümanlar için sorun teşkil eder çünkü Kuran domuz etinin tüketimini açıkça yasaklar. Bakara Suresi 5. ayette şöyle denir:
“Size ölü hayvan, kan, domuz eti ve Allah’tan başkası adına kesilen hayvanlar, boğulmuş, darbe ile ölmüş, düşerek ölmüş veya yırtıcı hayvan tarafından parçalanmış olanlar haram kılındı...”
Alternatif olarak tatlılarda sığır jelatini kullanılabilir. Ancak Müslümanlar için sığır jelatini, sadece İslami kurallara uygun şekilde kesilmiş sığırlardan elde edildiğinde uygundur.
Bir diğer alternatif ise jelatinsiz tatlılardır. Ancak vegan tatlıların otomatik olarak helal olmadığı nedenini bu makalede açıklıyoruz.
Karmin (E120) – Bitlerden Elde Edilen Renklendirici
Karmin, bir gıda katkı maddesidir ve bitkilerin kurutulup kaynatılmasıyla elde edilir. Kullanılan dişi bitler Orta Amerika kökenli olup Cochenille bitleri olarak adlandırılır. Karmin, tatlılarda kırmızı renklendirici olarak kullanılır. Karmin, hayvansal kökenli tek renklendiricidir. Karmin ayrıca “Gerçek Karmin”, karminik asit veya Cochenille olarak da bilinir. Karminin helal mi haram mı olduğu alimler arasında tartışmalıdır. Bu belirsizlik ve buna bağlı güvensizlik nedeniyle karmin tüketimini reddediyoruz.
Shellak (E904) – Lakkosbitinin Dışkısı
Shellak, Orta Amerika’da bulunan lakkosbiti adlı böceğin dışkısıdır. Shellak’ın kıvamı reçineyi andırır. Dişi lakkosbit, ağaç ve bitkilerin özsuyunu emer ve vücudunda bu özsuyu shellak haline dönüştürür. Bu shellak, yumurtalarını korumak için bir kılıf oluşturur; yavrular yumurtadan çıkıp shellak tabakasını deler. Lakkosbitinin dışkısı olan shellak, ağaçlardan kazınır, kaynatılır ve gıda katkı maddesi E904 olarak işlenir. Shellak, tatlılarda parlaklık ve bağlayıcılık sağlamak için kaplama maddesi olarak kullanılır.
Shellak’ın haram mı helal mi olduğu alimler arasında tartışmalıdır. Shellak’ı haram sayan alimler, dışkı tüketiminin yasak olduğunu belirtir.
Diğer bazı alimler ise shellak’ı helal kabul eder. Örneğin Kahire’deki El-Ezher Üniversitesi alimleri, shellak elde etmenin arıların bal üretimine benzer olduğunu söyler.
Sistein (E920/E921) – Bazen Domuz Kılları İçerebilir
Sistein, bir gıda katkı maddesidir ve genellikle sistein, L-sistein veya L-sistin olarak adlandırılır. Sistein sentetik olarak veya keratinden elde edilebilir. Sistein için gereken keratin, boynuz, tüy, saç veya domuz kıllarından elde edilebilir. AB, 2011 yılında keratin veya sistein üretiminde insan saçlarının kullanılmasını yasaklamıştır.
Sistein, un içindeki glutenin parçalanması için kullanılır. Böylece hamur daha kolay yoğrulur, makinelerde yapışmaz ve üretim hızlanır. Bu nedenle sistein ekmek, poğaça ve çeşitli hamur işlerinde bulunabilir. Sistein her zaman domuz kılları içermek zorunda olmadığından, içerikte Sistein (E920/E921) varsa üreticiye üretim süreci hakkında detaylı bilgi sormak gerekir.
Etanol – Aromadaki Alkol
Tatlılar gibi gıdalara belirli bir koku veya tat vermek için gıda endüstrisinde aroma kullanılır. Bu aromalarda sıklıkla taşıyıcı madde olarak etanol yani alkol bulunur.
Çapraz Bulaşma – İzlerin Karışmasıyla Oluşan Kirlenme
Yukarıda belirtilen içerikler tatlılarda olmasa bile, çapraz bulaşma varsa tatlılar helal sayılmayabilir. Çapraz bulaşma, tatlıların aynı üretim tesislerinde domuz gibi helal olmayan ürünlerle birlikte üretilmesi durumunda ortaya çıkar. Bu durumda “helal olmayan” izler tatlılara bulaşır ve tatlılar helal olarak değerlendirilemez.
