Giriş YapHangi tatlılar helal? Anlaşılır bir açıklama
Almanya'da yaşayan Müslümanlar, şekerlemelerin helal, yani İslam hukukuna göre caiz olup olmadığı konusunda sık sık zorluk yaşar. Bu makalede, şekerlemelerdeki hangi gıda katkı maddelerinin Müslümanlar için yasak (haram) olduğu anlaşılır bir şekilde açıklanıyor. Böylece ebeveynler, örneğin bir doğum günü partisi düzenlemek için Müslüman çocukların hangi şekerlemeleri yiyebileceğini öğrenebilir.
Temel olarak İslam'da açıkça yasaklanmamış (haram) her şeyin serbest (helal) olduğunu söyleyebiliriz. Şekerlemelerde açıkça yasak olan ve bu nedenle Müslümanların tüketemeyeceği içerikler nelerdir? Liste:
- Domuz jelatini
- Karmin (E120)
- Şellak (E904)
- Sistein (E920/921)
- Etanol (alkol)
- Çapraz bulaşma
Domuz jelatini - şekerlemelerde kullanılan bağlayıcı madde
Jelatin, şekerleme üretiminde jelleşme, belirli bir doku elde etme ve bağlayıcı madde olarak kullanılır. Jelatin, hayvanların kemiklerinin, derilerinin, sinirlerinin, kıkırdaklarının ve bağlarının kaynatılmasıyla elde edilir. Avrupa'da gıda jelatininin %80'i domuzdan elde edilir ve böylece şekerlemelerde kullanılır. Kuran domuz eti tüketimini açıkça yasakladığından bu durum Müslümanlar için sorun teşkil eder. Bu konuda 5. sure, ayette şöyle denir:
“Leş, kan, domuz eti ve Allah'tan başkasının adı anılarak kesilen hayvanlar; boğulmuş, vurularak öldürülmüş, düşerek veya boynuz darbesiyle ölmüş hayvanlar ve yırtıcı hayvanların parçaladığı hayvanlar size haram kılınmıştır – …”
Alternatif olarak şekerlemelerde sığır jelatini kullanılabilir. Ancak sığır jelatini, yalnızca İslami kurallara göre kesilmiş bir sığırdan elde edildiğinde Müslümanlar için uygundur.
Bir diğer alternatif, tamamen jelatinsiz şekerlemelerdir. Ancak vegan şekerlemelerin neden mutlaka helal olmak zorunda olmadığını bu makalede açıklıyoruz.
Karmin (E120) – bitlerden elde edilen renklendirici
Karmin bir gıda katkı maddesidir ve bitlerin kurutulup kaynatılmasıyla elde edilir. Bu amaçla kullanılan dişi bitler Orta Amerika'dan gelir ve koşinil böcekleri olarak adlandırılır. Karmin, şekerlemelerde kırmızı renklendirici olarak kullanılır. Karminin hayvansal kökenli tek renklendirici olduğunu belirtmek gerekir. Karmin başka yerlerde “gerçek karmin”, karminik asit veya koşinil olarak da adlandırılır. Karminin helal mi yoksa haram mı olduğu âlimler arasında tartışmalıdır. Bu konunun açıklığa kavuşmamış olması ve beraberinde getirdiği belirsizlik nedeniyle karmin tüketilmesini uygun bulmuyoruz.
Gomalak (E904) – lak böceğinin dışkısı
Gomalak, Orta Amerika'da bulunan lak böceğinin dışkısıdır. Gomalakın kıvamı reçineyi andırır. Dişi lak böceği, ağaçların ve bitkilerin özsuyuyla beslenir ve bu özsuyu vücudunda biriktirir. Bu özsuyu böceğin vücudunda laka dönüşür. Böcek, yavruları yumurtadan çıkıp lak tabakasını delerek dışarı çıkana kadar yumurtaları için koruyucu bir kabuk oluşturur. Gomalak adı verilen böceğin salgısı ağaçlardan kazınır, kaynatılır ve E904 gıda katkı maddesi olan gomalaka dönüştürülür. Gomalak (E904), şekerlemelerde parlaklık ve bağlayıcılık sağlamak üzere kaplama maddesi olarak kullanılır.
Gomalakın haram mı yoksa helal mi olduğu âlimler arasında tartışmalıdır. Gomalakı haram olarak sınıflandıran âlimler, bunu dışkı tüketiminin yasak olmasıyla gerekçelendirir.
Bazı âlimler ise gomalakı helal olarak sınıflandırır. Örneğin Kahire'deki El-Ezher Üniversitesi âlimleri, gomalak üretiminin bal üretimine benzediğini, arının salgısının bala dönüştüğünü söyler.
Sistein (E920/E921) – bazen domuz kılları içerir
Sistein bir gıda katkı maddesidir ve sıklıkla Sistin, L-Sistein veya L-Sistin olarak adlandırılır. Sistein sentetik olarak üretilebilir veya keratinden elde edilebilir. Sistein üretiminde kullanılan keratin boynuzlardan, tüylerden, saçlardan veya domuz kıllarından elde edilebilir. AB, keratin veya sistein üretiminde insan saçının kullanılmasını 2011 yılında yasaklamıştır.
Sistein, unda bulunan gluteni parçalamak için kullanılır. Böylece hamur daha kolay yoğrulabilir. Ayrıca hamur makinelere yapışmaz ve üretim daha hızlı gerçekleşir. Bu nedenle sistein ekmekte, küçük ekmeklerde ve çeşitli hamur işlerinde bulunabilir. Sisteinin mutlaka domuz kılı içermesi gerekmediğinden, içindekiler bölümünde Sistein (E920/E921) belirtilmişse üretim süreci hakkında üreticiye ayrıntılı bilgi sorulmalıdır.
Etanol – aroma vericilerde alkol
Gıda endüstrisinde, şekerleme gibi gıdalara belirli bir koku veya tat kazandırmak için aroma vericiler kullanılır. Bu aroma vericilerin taşıyıcı madde olarak etanol veya alkol içermesi sık görülen bir durumdur.
Çapraz bulaşma – izlerin karışması sonucu oluşan kontaminasyon
Şekerlemeler yukarıda belirtilen bileşenlerden hiçbirini içermese bile çapraz bulaşma söz konusuysa helal kabul edilmeme riski vardır. Çapraz bulaşma durumunda şekerlemeler, helal olmayan ürünlerin (ör. domuz içeren ürünlerin) de üretildiği endüstriyel tesislerde üretilebilir. Bu durumda „helal olmayan“ izler şekerlemelere bulaşır ve şekerlemeler „helal“ olarak sınıflandırılamaz.
Oruç ayı veya Ramazan Bayramı için tatlı bir hediye mi arıyorsunuz? Burada Ramazan hediyelerimizi bulabilirsiniz – hediye kutusu, teneke kutu veya paket halinde helal sertifikalı şekerlemeler.
